Θα καταρρεύσει ποτέ ο Καπιταλισμός;
Γίνεται μεγάλη συζήτηση τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή την επέτειο από την κατάρρευση του τείχους του Βερολίνου, σχετικά με τα προβλήματα, τις αντοχές και τις δομές του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος της εποχής μας, του καπιταλισμού. Ένα οικονομικό σύστημα που μετρά πλέον στις πλάτες του αιώνες από τη στιγμή που διαδέχθηκε το φεουδαρχικό σύστημα.
Αυτή η διαδοχή έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον αν εξεταστεί σήμερα. Γιατί πολύ απλά η κατάρρευση της φεουδαρχίας ήρθε μετά από μικρές και μεγάλες επαναστάσεις. Ζητούμενο αυτών των επαναστάσεων ήταν οι καλύτερες συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους, η κατάργηση των δουλικών σχέσεων και η “εγκαθίδρυση” ενός πιο προοδευτικού οικονομικού συστήματος. Αν βάλετε όλα τα παραπάνω σε μια πρόταση , μπορούμε να πούμε ότι “ο καπιταλισμός είναι ένα οικονομικό σύστημα, που προήλθε μετά από επανάσταση των εργαζομένων για να φέρει πρόοδο και ευημερία στην κοινωνία”.
Παράνοια!!! Το σύστημα που σήμερα χλευάζεται καθημερινά και αμφισβητείται ακόμα και από παραδοσιακούς υποστηρικτές του, προήλθε από πρακτικές και θεωρίες που είναι γνώριμες σε πολιτικούς χώρους αντίθετους με τον καπιταλισμό. Τα πράγματα βέβαια δεν είναι τόσο απλά. Η φεουδαρχία έπρεπε να καταρρεύσει και κατέρρευσε. Σε μια εποχή όμως που η εργατική τάξη ούτε ενωμένη ήταν, ούτε είχε τις απαραίτητες γνώσεις για να απαιτήσει συμμετοχή στη νέα εποχή.
Οι φιλοσοφικές, πολιτικές, οικονομολογικές αναζητήσεις ήταν πολλές , αλλά ελάχιστοι ήταν ικανοί να προβλέψουν ότι μελλοντικά ο καπιταλισμός θα επέφερε τόσα δεινά στα χαμηλά στρώματα της κοινωνίας. Όπως και ελάχιστοι ήταν αυτοί που πίστευαν ότι η εργατική τάξη θα μπορέσει κάποια στιγμή να έχει την απαραίτητη δύναμη στα χέρια της ώστε να αμφισβητήσει ευθέως την άρχουσα τάξη. Αμφιβάλλω αν ακόμα και όταν ο Μάρξ και ο Έγκελς έγραφαν το “Κομμουνιστικό Μανιφέστο” πίστευαν μέσα τους ότι όλα αυτά κάποια στιγμή θα μπορέσουν να γίνουν πράξη.
Κι όμως η ευκαιρία δόθηκε. Η ιστορία φάνηκε γενναιόδωρη με την εργατική τάξη και της έδωσε το χώρο, το χρόνο και τα μέσα ώστε να πάρει τις τύχες στα χέρια της. Μόνο που τα αποτελέσματα δεν ήταν τα επιθυμητά. Κι αυτό γιατί η εργατική τάξη προδόθηκε από τους ανθρώπους που “επέλεξε” να μπουν μπροστά στην προσπάθεια. Προδόθηκε από κάποιους χαρισματικούς αλλά υπερφιλόδοξους ανθρώπους όπως ο Στάλιν οι οποίοι με τις πράξεις τους μετέτρεψαν το σοσιαλιστικό όνειρο σε εφιάλτη για την εργατική τάξη.
Και όχι μόνο… Η αποτυχία του υπαρκτού σοσιαλισμού ήταν το δεκανίκι που κράτησε όρθιο τον καπιταλισμό σε δύσκολες στιγμές του, όπως οι πετρελαϊκές κρίσεις. Ήταν η απλή δικαιολογία, το πρόσχημα ότι “είδατε τι γίνεται στις χώρες που δεν υπάρχει καπιταλισμός”. Ο καπιταλισμός και οι εκφραστές του μείναν μόνοι τους στο “γήπεδο”. Χωρίς αντίπαλο. Κι αυτό ήταν που τους οδήγησε στα μεγαλύτερα λάθη. Λάθη που πηγάζουν από την απληστία και την αλαζονεία…
Αυτά τα λάθη είναι που οδήγησαν και στην σημερινή παγκόσμια κρίση. Μια κρίση που οι περισσότεροι την χαρακτηρίζουν απλά τη μεγαλύτερη του καπιταλισμού. Κάποιοι πιο τολμηροί όμως μιλούν για την αρχή του τέλους του ή ακόμα και για άμεση κατάρρευσή του. Κατά τη γνώμη μου οι δομές και οι ρίζες του καπιταλισμού, μπορεί να είναι σάπιες αλλά είναι πολύ βαθιές, γεγονός που κάνει την κατάρρευσή του δύσκολη και επικίνδυνη.
Δείτε το και μεταφορικά: ένα μεγάλο δέντρο, πλατάνι ας πούμε, με ιστορία αιώνων έχει απλώσει τις ρίζες του παντού. Είναι πολλοί αυτοί που μένουν κάτω από τη σκιά του και ευχαριστιούνται τη δροσιά και την ασφάλεια που τους προσφέρει. Όμως αυτό το πλατάνι εμποδίζει τη διάνοιξη νέων δρόμων και πρέπει να φύγει από τη μέση, να ξεριζωθεί, γιατί αυτά που προσφέρει είναι πολύ λιγότερα από αυτά που εμποδίζει να γίνουν πράξη. Αν ξεριζωθεί όμως κανείς δεν ξέρει τις συνέπειες. Μπορεί οι ρίζες του να έχουν φτάσει κάτω από σπίτια και να τα γκρεμίσουν…Μπορεί ακόμα η ζημιά που θα γίνει στο έδαφος να είναι τέτοια που να το καταστήσει άχρηστο για μελλοντική χρήση.
Αν καταρρεύσει εν μια νυκτί ο καπιταλισμός ίσως τα συντρίμμια του να υπερκαλύψουν την παγκόσμια οικονομία. Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια έτοιμη λύση για το μέλλον. Κάποιο άλλο οικονομικό σύστημα. Ότι γράφεται και συζητιέται από οικονομολόγους και πολιτικούς είναι παραλλαγές του υπάρχοντος συστήματος. Παραλλαγές είτε μιας πιο κεϋνσιανής λογικής-παρέμβαση του κράτους- είτε ακόμα μιας σοσιαλιστικής παραλλαγής-γνωστές και ως μικτή οικονομία.
Η κατάσταση είναι ξεκάθαρη: οι πολίτες όλου του κόσμου, ακόμα και των Η.Π.Α. στην συντριπτική του πλειοψηφία όπως αποδεικνύουν νέες έρευνες, είναι απογοητευμένοι από τον καπιταλισμό (βλέπε σχετικά στο “Στοχασμός-Πολιτική” και στο “Έθνος” . Αλλά δεν βρίσκουν ένα “χέρι” να πιαστούν για να πάρουν τη δύναμη να γκρεμίσουν το τείχος του καπιταλισμού και να συνεχίσουν με κάτι άλλο. Ποιος ξέρει ποιες είναι οι αιτίες αυτής της φτώχειας ιδεών; Ίσως η μόνη λύση είναι η αναβίωση του σοσιαλισμού σε πλήρως δημοκρατικά και ανθρωπιστικά πλαίσια. Αλλά αλήθεια πόσοι από εσάς πιστεύετε ότι υπάρχουν άνθρωποι ικανοί να κάνουν πράξη κάτι τέτοιο; Αλλά ακόμα και να υπήρχαν δεν πρέπει να ξεχνάμε το γεγονός ότ ο “σοσιαλισμός” αποτελεί ταμπού για την πλειοψηφία του πλανήτη μας.
Στο ερώτημα του τίτλου αν “θα καταρρεύσει ο καπιταλισμός;;;” η απάντηση όπως αντιλαμβάνεστε είναι πολύπλοκη. Θεωρώ ότι κάποια στιγμή θα γίνει, αλλά εύχομαι για το καλό όλων μας να γίνει όσο πιο ανώδυνα γίνεται. Σέβομαι τις απόψεις αυτών που λένε ότι μόνο με μια μαζική επανάσταση και ριζοσπαστικές αλλαγές μπορεί να επιτευχθεί το τέλος του καπιταλισμού αλλά στο ερώτημα τι θα γίνει μετά οι εκφραστές αυτών των απόψεων στην καλύτερη περίπτωση κομπιάζουν. Στη χειρότερη διαφωνούν… άλλωστε από επανάσταση προήλθε και ο καπιταλισμός!
Πηγή: http://politikosxoliasmos.wordpress.com/
No related posts.
