Η Κουτρουλού Μαγούλα στην κεντρική Ελλάδα: από τη Νεολιθική εποχή μέχρι τις μέρες μας

Ο νεολιθικός οικισμός της Κουτρουλού Μαγούλας Φθιώτιδας είχε χρονολογηθεί στο 5.500 π.Χ., όμως νεότερες έρευνες τον χρονολογούν γύρω στο 5.900 π.Χ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έφεραν στο φως οι αρχαιολογικές ανασκαφές, υπήρχε μια νεολιθική κοινότητα και οι κάτοικοι είχαν έντονη κοινωνική ζωή με κοινές γιορτές, κοινό φαγητό και συλλογικές δραστηριότητες. Αυτό γίνεται φανερό από τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων και ένας μεγάλος αριθμός ειδωλίων, τα περισσότερα που έχουν βρεθεί ποτέ σε οικισμό νεολιθικής περιόδου.

49263630«Η Κουτρουλού Μαγούλα βρίσκεται στην συμβολή τριών δρόμων και συνδέεται με τη Φθιώτιδα και με τη δυτική και ανατολική Θεσσαλία. Ακριβώς λόγω της σημαντικής τοποθεσίας της, την ελληνιστική εποχή κτίστηκε το κάστρο της Πρόερνας» αναφέρει η επίτιμη διευθύντρια του υπουργείου Πολιτισμού, Νίνα Κυπαρίσση, που ερευνά την περιοχή από το 2001.

Το πρώτο εύρημα στην περιοχή ήταν ένας θολωτός τάφος που εντοπίστηκε το 2012, αρχικά χωρίς να έχει εξακριβωθεί αν ανήκε στην Εποχή του Χαλκού ή στην εποχή του Σιδήρου.

Ο Γιάννης Χαμηλάκης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, που ερευνά επίσης την περιοχή, αναφέρει: «Τώρα ξέρουμε σίγουρα, με βάση την κεραμική που έχουμε αναλύσει, ότι ο οικισμός χρονολογείται στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, δηλαδή είναι Μυκηναϊκός και μάλιστα από τους πρώτους μυκηναϊκούς θολωτούς. Υπάρχουν επίσης ταφές από τον 12ο αιώνα μΧ, κάτι που αποδεικνύει ότι η θέση είχε ιδιαίτερη σημασία, στη νεολιθική εποχή αλλά και στους ιστορικούς χρόνους».

Εξαιρετικά σημαντικά ευρήματα είναι τα νεολιθικά ειδώλια της Κουτρουλού Μαγούλας. Έχουν αποκαλυφθεί στις ανασκαφές περισσότερα από τριακόσια ειδώλια, αρκετά είναι ολόκληρα και τα περισσότερα θρυμματισμένα, πολλές φορές από πρόθεση. «Είναι φανερό ότι πολλά ειδώλια έχουν καταστραφεί εσκεμμένα, κάτι που συναντάται αρκετά συχνά σε νεολιθικούς αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής των Βαλκανίων. Αυτό αιτιολογείται με διάφορους τρόπους και ο θρυμματισμός ενδεχομένως σχετίζεται με θρησκευτικές τελετές που γίνονταν στην νεολιθική κοινότητα», εξηγεί ο καθηγητής Γιάννης Χαμηλάκης.

Εκτός από τον πολύ μεγάλο αριθμό ειδωλίων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεγάλη ποικιλία στις τεχνοτροπίες τους. Πολλά ειδώλια έχουν χαρακτηριστικά ανθρώπων και ζώων, ενώ υπάρχουν και ειδώλια που απεικονίζουν φανταστικά όντα με ακαθόριστη ταυτότητα.